Popol Vuh II,4
Awor bon, Hunbatz i Hunchouén tabata serka nan mama, ora e muhé ku yama Ixquic a yega.
Ora el a yega, pues, e muhé Ixquic serka e mama di Hunbatz i Hunchouén, e tabata karga su yunan den su barika i tabata falta poko pa Hunahpú i Ixbalanqué manera nan a bin yama, nase.
Ora e muhé a yega serka e ansiana, el a bisa e wela: ‘M’a yega, señora mama; mi ta señora su nuera i mi shon su yu muhé, señora mama.’ Asina Ixquic di ora el a drenta kas di e wela.
‘Di unda bo ta bini? Unda mi yu hòmbernan ta? Akaso nan no a muri na Xibalbá? Bo no ta mira esakinan kendenan a heredá nan desendensia i nan sanger ku yama Hunbatz i Hunchouén? Sali fo’i djaki! Move!’ e muhé bieu a grita i el a kore ku e hobensita.
‘I sin embargo, ta bèrdat ku mi ta señora su nuera; ta hopi tempu kaba ku mi ta. Mi ta pertenesé na Hun-Hunahpú. Nan ta biba den loke mi ta karga akí, Hun-Hunapuh i Vucub-Hunahpú no a muri: nan lo bolbe manifestá nan presensia klaramente, mi señora suegra. I asina, pronto lo bo mira nan imágen den loke mi ta trese,’ asina Ixquic a bisa e muhé bieu.
E ora ei Hunbatz i Hunchouén a bira furioso. Nan tabata pasa tempu tokando flùit i kanta, pinta i eskulpí, loke nan tabata hasi henter dia i nan tabata konsuelo di e wela.
Despues e wela a papia i e di:
‘Mi no ke pa bo ta mi nuera, pasobra loke bo ta karga den bo barika ei ta fruta di bo deshonestidat. Ademas bo ta un sakadó di mentira: mi yunan di ken bo ta papia ta morto kaba.’
Despues e wela a agregá: ‘Loke mi ta bisa bo aki ta puru bèrdat: pero en fin, ta bon, bo ta mi nuera, segun m’a tende. Bai, pues, trese kuminda pa esnan ku mesté di alimento. Hasi lihé, pues. Trese kuminda pa esnan ku mester alimentá. Bai kosechá un reda grandi di maishi i bini bèk lihé, ya ku bo ta mi nuera, segun loke mi ta tende,’ el a bisa e mucha muhé.
‘Masha bon,’ e hóben a rospondé, i el a bai mesora e plantashon di maishi ku Hunbatz i Hunchouén tabatin. Ta nan a habri e kaminda i e hóben a pasa djei i asina el a yega na e plantashon; pero e no a topa mas ku un mata di maishi so; no tabatin dos, ni tres, i mirando ku ta un mata ku su tapushi so tabatin, e hóben su kurason a yena di angustia.
‘Ai, pekadó, desgrasiado ku mi ta! Ta unda mi ta bai haña un reda di maishi, manera a manda mi?’ el a sklama. I mesora el a kuminsá invoká Chahal, wardadó di kultivo, pa e bin trese kuminda.
‘Ixtoh, Ixcanil, Ixcacau*, boso ku ta prepará maishi; i abo Chahal, wardadó di e kultivo di Hunbatz i Hunchouén!’ e hóben a ekspresá. I mesora el a kue e barba, e kabeinan kòrá di tapushi i el a ranka nan, sin kòrta e tapushi mes. Kaba el a regla nan na forma di tapushi di maishi den e reda i esaki a yena kompletamente.
Mesora e hóben a bolbe; e animalnan di den kunuku a karga e reda. I ora nan a yega, nan a pone e karga den un huki di kas nèt manera si ta e hóben a karg’é. E muhé bieu a yega i ora el a mira e maishi ku tabatin den e reda grandi, el a grita:
‘Di unda bo a trese tur e maishi akí? Bo por a kaba kisas ku nos plantashon di maishi i bo a trese tur aki? Mi ta bai mira mesora,’ e bieu di, i el a subi kaminda pa e bai mira e plantashon di maishi. Pero ta e úniko mata di maishi so ainda tabat’ei i por a mira kla e lugá kaminda e reda tabata bou di e mata. E bieu a regresá bon purá su kas i el a bisa e hobensita:
‘Esaki ta sufisiente prueba ku realmente bo ta mi nuera. Awor lo mi mira bo obranan, esnan ku bo ta karga den bo barika i ku tambe ta sabio,’ el a bisa e hóben.
* Diosanan di áwaseru, maishi i kakou
(tradusí pa Lucille Berry-Haseth)
