Kompa Nanzi: orígen, kuenta i nifikashon

(Charla di Jeroen Heuvel pa Bou’i pal’i Tamarein, un seri pa Kombersá, Reflehá i Rekordá, Edishon spasial na Museo di Kòrsou, 24 di sèptèmber 2026)

Bontardi,

(kantando)

Shonnan bin tende un charla bou’i pal’i tamarein
shonnan bin tende historia di Kompa Na-a-nzi
Mi ta laga sa ku mi NO ta historiadó,
Ni etnólogo tampoko, ma mi por lesa sí.

Mi ta Jeroen Heuvel, nasé na Vredenberg/ Mari Pampun, di mayornan hulandes europeo. Mi lenga materno ta hulandes, m’a siña papiamentu riba kaya, den forma brutu i asta burusí, pero na 2006 mi a bira bachelor di papiamentu in na 2011 asta master na UNA. Mi pronunshashon ta mané di mener pastor, pero mi konosementu di e lenga dardu ta akadémiko sí. Di antemano mi ta pidi diskulpa ora mi ta faya den tonalidat i otro aspekto di papiamentu. 

Pa siña karakter di un pueblo, su mentalidat, su punto di bista riba mundu, riba perspektiva di bida, por usa e pueblo su kuenta di adanan. Di influensha riba e herensha imaterial di kuenta di ada ta: Kon pueblo ta biba, kon e medioambiente ta, klima, kon nan ta yega na kuminda, kas i famia, kon nan ta sobrebibí, kiko ta nan menasa, tin animal feros? Kon nan ta pensa di bida-despues-di-morto; tin un pueblo bisiña ku ta ataká nan, of un nashon ku ta kolonisá nan? tin tempestat, sekura, bon kosecha, etcetera.
Kiko nos sa di nos pueblo original, arawakan, kaketio, kurasaw, promé ku aña 1499? I despues kiko nos ta kòrda di e spañónan, e otro europeonan, franses, ingles, hulandes, aleman, norwedji etcetera? te ku masoménos aña 1650?
I kiko nos sa di bèrdè mes tokante e afrikanonan katibu, sklabisá? Kiko di nan historia, nan a sera komo un grupo, òf ta’tin rivalidat òf enemistat, kon katibu yu di Kòrsou a reakshoná ora otro barku di busá a yega, te ku masoménos abolishon ’emansipashon’ (1863)? I kon nos poblashon a krese ku binimentu di refineria i despues. E poblashon a bai bin, òf a bin bai, nan a keda, nan a, ta, forma parti di nos, di pueblo kurasoleño?

Awe mi ta purba trata historia di Nanzi na Kòrsou, historia di e kuentanan di Kompa Nanzi pasá por eskrito, karakter di e kuentanan i di e protagonista mes, i algu di komparashon entre nós Kompa i e kuentanan di Ghana, Anansesem.

Tokante Nanzi, su orígen i influensha riba desaroyo di nos komunidat, Elis Juliana (Kristòf V-5, 1979) a skirbi un artíkulo ekstenso.

‘Úniko propiedat di katibunan ku e ‘doñonan’ no por a poderá tabata nan folklor skondí den  kashi di nan sintí i un parti di esei tabata nan kuentanan di Nanzi. E katibu ku den bista di su ‘shon’, su doño apsoluto, no tabata un hende sino djis un hermèn, tabata haña den e KdN, su refugio, su dibertishon i su úniko medio pa edukashon.’
‘Den folklor afrikano ANANSE tin un karakter heróiko o sea wapu i e ta representá tur klase di heroismo. Segun folklor afrikano, ta Dios mes a duna Ananse e sabiduria di e pakiko di kada kos. Ananse tabata biba den shelu komo hefe mayó di e poblashon di shelu. Ma un dia, Nanzi a lanta ta bati su pechu kana ta broma ku e ta mas sabí ku Dios mes. etcetera….
Mas aleu den e artíkulo, Elis ta skirbi ku na Kòrsou, Nanzi a bira símbolo di ‘astusia’ komo el a nèk asta djabel ku ta rei di astusia. ‘I si e por a nèk diabel anto ta fásil pa el a nèk tur hende i tur animal di mundu.
E katibu pretu no tabata wòrdu konsiderá komo hende, pues e no tabatin ningun sorto di derecho. Pa su ‘doñonan’ e no por tabatin honor, bèrgwensa ni orguyo siendo igual ku un bestia. Lo e no por tabatin ‘kultura’ siendo biní for di Afrika kaminda, segun polítika di étika europeo – pa a skonde nán krímen di negoshá i eksplotá – e afrikanu ku kueru pretu, tabata paganu salbahe ku tabata biba meskos ku bestia ta biba den mondi brutu; sin edukashon, sin birtut i sin religion.’
Katibu no por a forma famia i Shon por i a bendenan manera ta bende galiña. Kòrda e kantika:
‘Katibu ta galiña, mama, katibu ta galiña, Shon a bende nos, mama, katibu ta galiña.’

Elis ta sigui skirbi ku e úniko forma di defensa pa e katibu a purba ailiviá su pena, ku ketubai mas pena den espektativa, tabata e arte di astusia ku e tabata haña den e kuentanan di Cha Nanzi. Nanzi a doktrin’é den mentira, astusia, hipokresia, loke tabata é alternativa pa sobrebibí. Nanzi tabata un héroe den katibu su imaginashon. Katibu tabata adorá Nanzi su hazañanan. P’é, gañamentu a bira un ‘birtut’ nesesario. Esun ku a logra ‘frega’ Shon, tabata konsiderá su mes un Nanzi.
‘E KdN tabata e katibu su edukashon di mas importante den desaroyo di su karakter. El a siña skonde su odio bou di kapa di hipokresia; el a siña hunga papel di bobo; ku papiadó di bèrdat no ta haña stul p’e sinta; el a siña gaña kèns, gaña kontentu, gaña te gaña su mes.’
Influensha i poder di e KdN nunka no a interesá e Shon Grandinan.

Serka Ashanti (Ghana) Anyankonsem >> Anansesem no ta tur biaha di araña so no. Tambe tin kuenta ku no tin Ananse, pero nan ta kai bou di kategoria di Anansesem sí.
Kon bieu e kuentanan ta? Ken a kuminsá konta esun promé? Tabata un sabio? Un kurandero òf pastor? For di prinsipio ta konta a konta nan, i asina a pasa nan di boka pa orea. Oralmente. No por eskrito. 
Kon bieu e kuentanan ta? Niun hende sa presis, pero na 1704 a saka un publikashon na Utrecht, kaminda ya ta menshoná e nòmber Anansee. Título di e buki akí ta: Nauwkeurige beschrijving van de Guinese Goud-, Tand- en Slavekust di e hulandes Willem Bosman, komershante mayor di West-Indische Compagnie na kastiyo San Georgio d’Elmina (Kosta di oro) i mi ta sita:
‘Deez Spin noemen de Negers Anansee. Sij geloven dat de eerste menschen van den selven gemaekt zijn’ … ‘want het geval der geener, welke geloven, dat de Mensch door den Anansié, zijnde een groote Spin, geschapen is, is noch heden ten dage niet weynig’.
Asina leu ku nos sa, e promé publikashon sientífiko di teksto di Anansesem a sali na 1930, Akan-Ashanti Folk Tales.
Serka nos 30 aña promé sí un hende a skirbi un artíkulo di KdN.

Ban wak historia dokumentá, esta skirbí, di Kompa Nanzi, aki na Kòrsou.
Na 1899, esta 36 aña despues di abolishon/’emansipashon’, Abraham Jesurun a nota kuater Kuent’i Nanzi na papiamentu, den e relato anual “Derde Jaarlijksch Verslag van het Geschied-, Taal-, Land- en Volkenkundig Genootschap”, kompañá pa nan tradukshon na hulandes, opviamente. E baka pintá, Temecú-Temebe, Cha Nansi cu Cha Cargapilon (ku awendia a bira Kon Nanzi ta kore riba lomba di Cha Tiger) i e pòpchi di breeuw.
Na 1926 H. van Cappelle a saka ‘Mythen en Sagen uit West-Indië’ ku entre otro dos kuenta di Nanzi, pero tradusí na hulandes so.
Despues pader Latour a publiká, na hulandes tambe, 26 kuenta di Nanzi entre 1937 i 1940  den “West-Indische Gids”.
Na 1947 Nicolaas van Meeteren a saka su “Volkskunde van Curaçao” ku nuebe, na hulandes.
I na papiamentu, Nilda Pinto, esta Nilda Geerdink-Jesurun Pinto a saka un buki ku 30 kuenta di Nanzi, na 1952. Den su introdukshon Nilda ta skirbi ku pa konosé alma di un pueblo, mester buska loke pueblo mes ta sinti i demostrá. E ta sigui: ‘Quen’ lo por nenga cu nos pueblo ta demonstrá loque e ta sinti den “Cuenta di Nanzi?” Esaquinan ta cuentanan, cu ta bula di un punta na otro i cu nos ta hanja riba stoepi di un cas di cunucu, den un balcon, den un stoel di zoya. Wela i pepenan a tende e cuentanan aqui di nan wela i nan pepa tambe i ningun hende no sá, di unda nan a bini.’ Nilda Pinto a skirbi esaki na 1952. Un di dos imprenta di esaki a sali diestres aña despues, na 1965. 
Den Sambumbu i Zikinzá tin 6 kuenta òf kantika di Nanzi, segun Richenel Ansano. Ku, sigun mi, ta tiki.
Na 1972 Richard Wood, profesor na Louisiana State University i konosedó di papiamentu, a saka un buki ku 29 di e kuentanan di Jesurun Pinto, tradusí na ingles. Ku ilustrashon di José M. Capricorne. Den su introdukshon e ta skirbi ‘a folk tradition full of life and vigour, built on the foundations of an ancient African heritage but firmly anchored in a Western Hemisphere setting, is still flourishing.’ (un tradishon folklóriko yen di bida i vigor, konstruí riba fundeshi di un herensia afrikano antiguo pero firmemente ankrá den un ambiente di hemisferio oksidental, ta floresé ainda.) E ta finalisá su intro skirbí: ‘But in the present collection we see Nanzi the Dutch Antillian, a true representative of the people of Curaçao in their joys and their sorrows. Though he may not appear in the census figures, you will meet Nanzi many times, dear reader, when you come to Curaçao.’ (’Pero den e kolekshon presente nos ta mira Nanzi e antiano hulandes, un berdadero representante di e pueblo di Kòrsou den su alegria i su tristesa. Aunke e no ta aparesé den sifra di senso, lo bo topa Nanzi hopi bia, kerido lektor, ora bo bini Kòrsou.’)
Na 1983 Instituto pa Promoshon i Estudio di Papiamentu (o sea IPEP) a saka e kuentanan di Jesurun Pinto atrobe, ku pintura di Brenda Hasham-Hopson. Den su introdukshon Enrique Muller ta skirbi ku nos lo por hasi uso ‘di loke e kuentanan di Nanzi ta siña nos tokante lucha i enfrentamentu di bida. Tumando kuenta di bida di nos antepasadonan, nos tin e oportunidat di siña komprondé nos mes mihó, posishoná nos mes riba liña di istoria i planea nos bida i futuro for di un base di saber i konosementu profundo di bida.’
Nota bon ku Muller no ta bisa ku nos tin ku sigui ehèmpel di Nanzi su aktitut.
Na e mes aña (pues 1983) Wim Baart a saka su estudio di orígen, nifikashon i funshon di kuenta di Nanzi, ku ta inkluí tur e 30 kuentanan di Jesurun Pinto na papiamentu ku nan traduskhon hulandes. E estudio di Baart akí, ta un fuente grandi di mi charla.
Na 2005, Instituo Raúl Römer, ku for di aña 1986 ta un kontinuashon di IPEP, a saka Kon Nanzi a nèk Shon Arei (Hoe Nanzi de koning beetnam), un edishon bilingwe, ku ilustrashon full-colour di seis artista renombrá. Den e súptitulo nan ta yama Nanzi e araña sabí (de slimme spin). Den nan epílogo, Lieke van Duin, ta skirbi: ‘Nanzi bedriegt iedereen, zelfs de duivel. Hij is hebberig en lui, maar ook een superbijdehante slimmerik. Hij weet zich bijna altijd uit de penarie te redden, vooral door gebruik te maken van de domheid van anderen. Nanzi is zo’n overduidelijk slecht voorbeeld, dat je uit de verhalen toch het verschil tussen goed en kwaad kunt zien. Veel mensen herkennen iets van zichzelf in Nanzi, ook al durven ze dat niet hardop te zeggen. Nanzi doet vaak iets hup!-zonder-erbij-na-te-denken, en dat overkomt ieder mens wel eens…’ 
(Mind you, no ta ami ta bisa òf kere esaki, ta un opinion di Instituto Raúl Römer.) 
Entre paréntesis: Radio Nederland Wereldomroep a transmití for di 24 di sèpt 1949 te ku 24 di yüli 1954 un total di 22 biaha un Curaçaose Cuenta di Nanzi, kontá pa Raúl Römer. Ta frapante ku den e edishon di 2005, Instituto RR sí a kopia e kuentanan ku Jesurun Pinto a saka, pero sin inkluí e kuentanan ku Raúl Römer a konta manera Compa Nanzi a bira Sapaté.*
E echo ku diferente outor moderno ta tuma Nanzi komo protagonista di nan kuentanan skirbí, ta sufisiente prueba ku e figura akí ketu bai ta parti di nos patrimonio inmaterial. Wijnand Stomp, alias Mister Anansi, ta trese pa hopi aña kaba kuenta di Nanzi komo komedia den su propio teatro chikí na Hulanda, kuenta ku e mes a adoptá òf skirbi, na hulandes. Tin biaha Wijnand ta bishitá nos anto e ora ei e ta duna un sho na Bloemhof. Olga Orman, rubiano ku en pas deskanse, a skirbi na Hulanda, entre otro na 1996, ‘Hoe Anansi de ogen van de koning opende.’ Asina nos ta ripará ku Nanzi a krusa laman pa di dos biaha, promé di Ghana pa Kòrsou, despues di Kòrsou pa Hulanda. Eugène Boeldak ku Marion Keizer a skirbi henter un buki di kuenta nobo na 2020, ‘Nanzi i (en) Koma Corona’, un edishon papiamentu i hulandes.
Aki na Kòrsou, den kuadro di Kòrsou 500, pues na 1999, Lian H. Maal-Guerrero a saka ‘Nanzi en Alonso de Ojeda’ ilustrá pa Wop Sijtsma. Na 2024 a sali ‘Aventuranan di Kompa Nanzi’ 4 buki apart, na papiamentu, papiamento, ingles i hulandes, ku ocho kuenta, basá riba esnan di Jesurun Pinto, pero rekontá pa Elodie Heloise, ku 200 òf 300 dibuho di Toon van Ham, ku el a traha pa un serie di televishon pa Radio Nederland Wereldomroep, ku TeleCuraçao tambe a transmití na 1973. E publikashon akí ta kompaña pa material edukativo pa grupo 7 i 8 di enseñansa di fundeshi i klas 1 ku 2 di enseñansa sekundario. Ami mes a skirbi, pa un anochi literario na kas di Roy Colastica, e kuenta ‘Kompa Nanzi in de covid-19 tijd’. Tin un grabashon papiá di dje ku bo por skucha na Patruli.org. https://patruli.org/publikashon/kompa-nanzi-in-de-covid-19-tijd/
Tambe den arte plástiko kontemporáneo Nanzi ta presente, manera den algun kuadro di Alejandra Cijntje, resientemente aki mes, den museo di Kòrsou. Esakinan ta djis algun ehèmpel di sobrebibensia di e protagonista te awendia.

Ban bèk na Nilda Jesurun Pinto un ratu. Nilda Maria Jesurun Pinto a nase na 1918 na Otrobanda. Despues di mulo el a bai Hulanda, studia pa yùfrou di skol. Ora e tabatin 20 aña, el a bini Kòrsou bèk, kaminda el a traha na St. Martinus College.
For di 1943 e tabatin un programa na Curom,  kinderuurtje na papiamentu ku kantika i kuenta. El a dirigí su propio kor infantil, de Kanariepietjes, ku tambe a kanta den su programa radial. El a presentá e programa di radio Onder de flamboyan, un talksho ku teenager di skol. El a publiká Corsouw ta kanta (1944) ku kantika di mucha. I na 1947 Nos dushi papiamentu, un buki pa makamba por siña papiamentu. Na 1948, huntu ku e kompositor Rudolph Palm, el a saka Bam canta, e promé tomo di kantika papiamentu di Kòrsou. Na 1948, e tin 30 aña di edat, e ta kasa ku Jan Geerdink, marinir. Nan a haña tres yu. 
Na 1952 el a publiká Cuentanan di Nanzi. Ta kuenta ku pader Latour a pasa pa korant Amigoe i ku tambe a sali den West-Indische Gids. Originalmente e kuentanan akí tabata dirigí riba hende grandi, Nilda Jesurun Pinto a adaptá nan pa mucha. Nota bon ku ta pa adulto e kuentanan ta originalmente, méskos ku kuenta di ada na tur pais di mundu, originalmente ta adulto ta konta nan pa otro adulto.
Un aña despues, na 1953, famia Geerdink-Jesurun Pinto ta muda pa Hulanda.
Na 1954 Geerdink Jesurun Pinto a saka Corsouw ta konta. Infortunadamente Nilda ta fayesé e mes aña, durante parto di su di kuater yu. E yu tambe a fayesé. Nilda tabatin 35 aña di edat.

Karakter di e kuentanan i di Kompa Nanzi mes
Mayoria di biaha e kuenta ta kuminsá ku Nanzi tin hamber. E ta buska manera pa haña algu di kome. E ta usa triki pa logra su meta. E ta abusá otro hende (o sea animal) pa e mes haña algu di kome, sin pensa pa kompartí e botin ku ni konosí, amigu, ni famia (kasá òf yu). E no ta wòri si e otro hende ta kome sla òf ta muri, basta e ta plakia su hamber, yena stoma. E ta inkreibel astuto i su kudishi (begeerte) ta indominabel.
Kombinashon di e dos karakterístikanan ta hasi e kuentanan  ku suspenso.
Nos no tin niun dokumento históriko, skirbí, ku ta splika su karakter. Pues nos tin ku usa nos lógika pa purba asumí, klarifiká kiko Nanzi su vishon di bida tabata, su medio ambiente, su perspektiva di bida. Nos a kaba di skucha opinion di Elis Juliana.
Ta fásil pa nos bisa den retrospekshon (siglo 20 ku 21!) ku Nanzi ta imoral, amoral, un mièrdè.
No tin unidat di pensamentu entre historiadó i etnólogo di kon Ananse tin forma di araña. Tin ta bisa e ta simbolisá Dios, sintá den sírkulo di su kreashon, simbolisá pa solo, manera araña den su kas. Ken sa? Ami ta kere ku e ta araña pasobra e ta aparesé for di laira, shelu, via su hilu di skupi e ta sak abou yega tera, pero por subi bai shelu bèk. Ken lo sa?? Na Kòrsou Kompa Nanzi no tin niun relashon mitológiko selestial. Es mas, Nanzi ta hende tambe, wèl, mi ta asumí, pasobra e ta biba den un kas, ta bisti flus, ta pretendé di ta médiko ku por kura shon arei i su kasá i yu muhé, e ta kasá, e tin diferente yu (kuantu presis?). 
Ahn, by the way: e manera kon e ta ‘kura’ prinsesa nanishi largu, aiaiai, kiko a pasa den e kamber ei, riba kama, ku porta ilòk, ku e prinsesa ta grita morto i kandela, ku ora pader Latour a anotá e kuenta ei, el a pidi pordon pa no a skirbi tur detaye riba papel ku el a tende e echadó di kuenta sí a konta. 
Esei ta un otro aspekto di konta kuenta. Ken ta bo públiko? Si ta señorita pèrtinènt, bo estilo di konta ta otro for di konta pa algun toro. Ni maske tur dos ta bai e mes misa djadumingu. Tòg?

Komparashon ku Anansesem na Ghana
Den kultura di Ashanti, na Ghana, e kuentanan, Anansesem, ta ligá ku mitologia. Ta un vehíkulo pa traspasá sabiduria di bida. Ananse tabata kombersá tempu tempu ku Señor di shelu, Nyankonpon. Ananse tabata un tipo di mediadó entre shelu i tera. Kisas por hasi komparashon ku Dios i su angel favorito ku na dado momentu a kai bira satanas, demoño. Ghanesnan a, i kisas ainda ta, mira mundu komo un unidat, pero ku su polonan bon i malu, positivo i negativo. Ananse a pusta ku Nyankonpon pa kumpra i poseé tur kuenta, invenshon, kreashon di Nyankonpon, ku te e dia ei a karga nòmber di Nyankonpon, a yama tur kuenta Nyansesem. Pero Ananse ker a optené nan tur. Señor di Shelu a bisa kiko e kondishon tabata, i tambe ku niun hende ku a aserk’é ku e petishon ei nunka no a logra kumpli ku e kondishon. Ta kuater kos Ananse mester a hasi.
Wèl, manera boso sa, el a logra, anto for di e dia ei tur kuenta ta di Ananse. Awor nan yama Anansesem.
Remarke: Ananse no ker a poseé poder di Nyankonpon, ni material òf muhé, nò! e ker a poseé kuenta – palabra – lèter (kompará esaki ku Logos di evangelio di Juan, Logos ta “pensamentu ekspresá” ta kreashon.)
Ke men aworakí bo tin (altu) Señor di Shelu, i (abou) Ananse. Ananse no por splika fenómeno so (di kon tin diferensha entre karakter di karné i kabritu, entre hòmber i muhé, entre dia i mardugá). Pero Ananse tambe ta reta lei diskriminatorio di hende, norma i balor di élite, meskos ku Kristu Hesus ta reta lei di Filistinanan.
Pues e unidat Ghanes parse bira dualidat, pero no, e unidat tin e polonan den dje. Bida ta krese i dekai, hala i saka rosea, hende ta líkido i wesu, mundu ta tera i oséano.

Kiko nos por bisa di e desaroyo di Ananse na Ghana pa nos Kompa Nanzi? ku posiblemente ta resultado di e proseso di transkulturalisashon, pa motibu di a ranka e katibunan for di nan ambiente afrikano konosí, hiba nan na e ambiente kompletamente deskonosí aki na Kòrsou.
Kiko un hende, yu di Kòrsou, lo rekonosé di su Kompa Nanzi den Ananse si e bai Ghana pa kompará nan dos? Danki na Jos de Roo, nos sa di un YdK ku a bai, i a skirbi di su eksperensha tambe, ku el a usa pa relatá den shete programa di Radio Nederland Wereldomroep, na 1973.
Ta FM Arion. Frank ker a investigá kiko tin komun entre orígen ghanes ku e KdN despues di Kompa Nanzi su desaroyo na Kòrsou, despues di mas o ménos tres siglo.
Mi ta sita Jos de Roo:
De tweede aflevering, ‘Nanzi is thuis’, begint met een Afrikaans verhaal: “Heer schaap en heer geit gaan samen naar een religieuze viering. Ze nemen onderweg een busje. Bij de plek van de viering aangekomen, springt heer geit zonder te betalen snel uit de bus en gaat er van door [sic]. De rustige, aardige heer schaap doet dat niet, geeft de chauffeur een muntstuk, stapt uit, maar blijft op z’n wisselgeld staan wachten. De chauffeur is echter van mening, dat schaap, als kameraad van geit, het maar met geit moet regelen; en de chauffeur rijdt weg. Dat is de reden, waarom de geit, telkens als hij een bus ziet aankomen er snel vandoor gaat. Hij denkt namelijk nog steeds dat de chauffeur achter hem aan zit om het niet betaalde busgeld. Maar een schaap blijft staan, wat men ook doet; het wijkt niet voor getoeter of wat. Het arme schaap wacht immers nog altijd op z’n wisselgeld.”
Frank Martinus Arion legt vervolgens uit dat dit verhaal een voorbeeld is van een Anansessem. In Afrika wilde hij vooral de verhalen over de spin horen: “bij het luisteren had ik vaak het gevoel, dat iemand moet hebben, die na de oceaan te hebben overgezwommen, eindelijk de kust heeft bereikt. Het gevoel van: dit is het: Ik ben thuis. Of beter: dit is het; Nanzi is thuis.”
Hij kreeg het gevoel dat Nanzi eindelijk thuis kwam, want hij had lange tijd op Curaçao veel plezier gehad aan de Nanzi verhalen. Maar gaandeweg is hij afstand van Nanzi gaan nemen. Daar heeft hij drie redenen voor. Hij kon Nanzi’s grote en niemand ontziende egoïsme niet langer accepteren. Nanzi naait vrienden en familieleden en laat ze zelfs omkomen om zijn maag te vullen. Deze slimheid, die eigenlijk geen vorm van vriendschap of solidariteit erkent, die in de verhalen zelden gestraft wordt ook, stond Frank tegen. In de tweede plaats ziet hij een inconsistentie in de figuur. Nanzi is op de Antillen de verpersoonlijking van het slechte. “Maar het onaannemelijke bij dit alles is, dat Nanzi dan weer ineens in een verhaal doodgaat, en op een nogal plompe manier.” In de derde plaats heeft hij het altijd vreemd gevonden dat er zo vaak dieren in optreden die in Curaçao niet voorkomen. Frank zegt: “Nanzi leeft bij ons een beetje buiten z’n natuurlijke context, zijn harmonische omgeving, Nanzi is verdwaald, zou men kunnen zeggen.”
Frank Martinus Arion ta yega na e konklushon ku na Ghana e kuentanan ta afiliá mas na òf kuadra mihó ku nan ambiente real. E KdN na Kòrsou no ta afiliá na, ni kuadra ku e realidat aktual na Kòrsou.

Juliana ta konkluí su artíkulo asin’akí:
‘Mi ta di opinion ku e influensha di Nanzi su ‘edukashon’ te awe ta manifestá su mes den ‘nos’ karakter. Nos ta gaña fásil; nos ta gaña te gaña nos mes. Nos por para dilanti di hues, hura ku nos lo papia bèrdat i nada mas ku bèrdat i kometé un krímen den huramentu falsu ku kara seku asina i si despues nos mester paga pa esei, nos no ta sinti ku ta un krímen nos a kometé. Pió ainda; nos por asta konsiderá nos kastigu komo un inhustisia, i nos úniko bèrgwensa ta ku nos a ‘kai den trampa’ di e hues ku tabata mas ‘Nanzi’ ku nos.’

Alafinalafan, e charla a kaba.

* Pa lesa e kuenta ku Raúl Römer a konta, konsultá

Na 2012 instituto Raúl Römer a saka un tradukshon na spañó tambe, Los cuentos de la araña Nanzi. Manera na di: ‘Es la primera traducción al español de todos los cuentos que recopilara Nilda Pinto. Con esta obra se abre para el mundo de habla hispánica la posibilidad de conocer en su propio idioma este patrimonio cultural de las islas ABC, proveniente de África.’

papPapiamentu