De Wakkere Voorouder

Mi nòmber ta Edmundo òf Mundo. Mi mama tabata yama Fortina. Pero mi no a konosé mi mama nunka. Of eihelek nos mama, pasobra mi tabatin un ruman hòmber oochi tambe. Su nòmber tabata Marinus òf Maru. Mi tabata konosé Maru te ku su 8 aña.
Ku mi 30 aña mi a sali Bándabou bai stat buska Fortina i Marinus. Mi no a haña niun di dos. Fortina a fayesé kaba i Maru a bai biba na Hulanda. Mi no a bai plantashi bèk nunka mas. 
Mi tabata biba den siglo 19 i a eksperenshá Abolishon di Sklabitut. Ku tempu hopi kos a kambia riba mundu i tambe na Kòrsou. Mi a mira kambio grandi tuma lugá den siglo 20. Nos hendenan mester a bolbe hiba un lucha violento pa nan derechinan na 1969. Numa na 2023 nos gran ansestronan Tula, Bastian, Pedro i Luis a keda rehabilitá.
Den bario di Otrobanda a nase un mucha muhé ku yama Apollonia ku ker a bira eskritor. E ta desendiente di un ansestro angoles, pero e no tabata sa esei. Na grandi Apollonia a haña sa ku su fam ta un fam di orígen afrikano. El a kuminsá studia historia di sklabitut na Korsou riba su mes. Pasobra hopi kos di sklabitut a keda skondí, lubidá òf a bai pèrdí. Nos ta stima Apollonia. Un biaha el a hañ’é den problema den un mondi pariba. Nos mester a manda un ansestro grandi afrikano pa skap’é di e peliger, un reina angoles. Te ainda Apollonia ta buskando e sitio òf sitionan kaminda tabata bende hende sklavisá den Punda. Pasobra Curaçao tabata un merkado internashonal di benta di katibu. Mi mama a ser kumprá pa un hende hòmber aki na Kòrsou mes. El a biba den Conscientiesteeg, Otrobanda, ku su pareha hulandes Hendrick Morgensteyn. Hendrick tabata un kapitan di barku i tambe doño di diferente propiedat den Conscientiesteeg i Breedestraat. Mama no a haña mas yu despues di nos. Esei a kousa Hendrick hopi ferdrit. 
Tin hopi kos ku tabata sosodé fei tempu di sklabitut, pero ku hende a lubidá. Nan ta kere ku ta kos nobo of moderno. Poko dia Apollonia a lesa un notisia di un hende muhé di 19 aña na Brazil. E brazileña a haña dos yu oochi ku diferente tata. Riba pòrtrèt bo ta mira e brazileña ku su beibinan oochi pretu i blanku. Apollonia no tabata sorprendí. Dia el a skirbi un kuenta ku e tópiko akí, nan no a tum’é na serio. Nan di ku e tin demasiado fantasia. Pero e fenómeno yama ‘heteropaternale superfecundatie’ na hulandes. Den tempu di sklabitut e no tabata un fenómeno raro. Pasobra un hende muhé esklavisá no tabatin eskoho.
Esaki ta mi historia.

Tijdens een bijzonder mooie volle maan beviel mijn moeder Fortina van ons. We waren een gezonde, voldragen tweeling zou ik later pas te weten komen. Want vlak daarna werd mijn moeder naar de stad gebracht en verkocht. Ik heb mijn moeder dus nooit gekend. Maar volgens zeggen was ze een heel knappe slavin. 
Het was een beladen bevalling. Niet zozeer vanwege ons gewicht van bijna drie kilogram elk. Er was iets anders aan de hand. Als eerste kwam ik, een prachtig zwart jongetje met gitzwart haar, tevoorschijn. Maar wie kwam er als tweede naar buiten? Een net zo mooie baby met blond, vlassig haar en een huidskleur, die op dat moment nog blank te noemen was.
‘Hoe is dat mogelijk ?’ hadden omstanders buiten de hut zich afgevraagd. Uiteraard bracht men de shon en zijn vrouw meteen op de hoogte. Mevrouw kwam direct het één en ander met eigen ogen aanschouwen. Haar schoot was tot haar verdriet onbevrucht gebleven. Bovendien was ze dol op kinderen. Zonder nakomelingen was het voortbestaan van de plantage onzeker. Een rampzaligheid volgens haar echtgenoot. ‘Mijn God, die blanke jongen is de zoon van mijn man. Een geschenk uit de hemel’, was haar reactie. Zonder verdere tekst of uitleg had ze het blanke kindje in haar omslagdoek gewikkeld en meegenomen. 
Ik heb nooit geweten dat wij broertjes waren, pas toen hij er niet meer was. We hadden wel een speciale band. Toen wist ik niet dat het een bloedband was. Hij wilde altijd met mij spelen. Naarmate wij ouder werden, merkte ik wel verschillen tussen ons. Maar dat vond ik niet erg, hij was zo lief. Lief en zacht als een meisje. Hij hield niet van wilde spelletjes, niet van klimmen in bomen, jagen noch vissen. Hij huilde snel als hij zich bezeerde. Eerst dacht ik dat het kwam omdat zijn huid licht, teer en dus gevoeliger was. Een keer stonden we bij de volle waterput en zagen wij ons spiegelbeeld. Toen zag ik hoezeer onze gezichten op elkaar leken, alleen was hij lichter van huidskleur. Ik besloot hem altijd te beschermen.
De shon was niet lief tegen hem. Een keer gaf de shon hem zelfs een pakslaag. Bij zonsondergang moesten de mannen een kampvuur maken. De shon kwam naar buiten met een heleboel speelgoed. Daar zaten ook poppen tussen. ‘Geen zoon van mij zal ooit nog met poppen spelen. Op die manier krijgen wij geen nakomelingen’, sloeg hij een fles jenever achterover. Binnen hoorden wij mevrouw en het kind huilen. Die avond zal ik nooit vergeten. 
Opeens was hij huilend naast mij in onze familiehut. Ik stond meteen op en pakte hem stevig vast. Onze harten bonkten samen. Mijn familie vormde een kring om ons heen en besprenkelde ons met awa kargá durante luna yen. Mijn tio grandi stak een zelf gerolde sigaar op en blies de rook op ons. Mijn tante brandde gedroogde welensali takjes op een plat schaaltje. Iedereen humde op zachte toon. Voordat hij wegging, besprenkelde mijn tante hem nog een keer met maangeladen water en zei: ‘We gaan je niet meer zien lieve jongen. Maar over 10 jaar zullen we jou het meeste missen. Je zou een goede shon voor ons zijn geweest. De voorouders vergezellen jou. Je komt uit onze schoot, de schoot van deze aarde.’
De volgende ochtend vertrok mevrouw met het kind naar de stad. Ik heb hem nooit meer gezien. Maar als ik ouder ben, ga ik hem zoeken en vinden. Net zoals mijn moeder Fortina, en tegen haar zeggen hoeveel ik van haar houd. 

Mi tabatin hopi gana di wak Maru promé ku mi muri. Mi a bai sosegá ku 70 aña. Ta te despues di mi morto, mi a topa ku mi rumán stimá i mi mama bunita. Mi a disidí di bira un ansestro klave, esnan ku buskami lo hañami. Mi nòmber ta Edmundo Morgensteyn.

© Natasha Cabenda 2026