Bores dos porta (parti 6)

François l’homme spirituel

‘Via via m’a bin sa di un tal François bibá aya patras di misa di Wishi. Un honorabel haitiano respetá i famá den su gremio pa su tremendo trabounan spiritual. M’a komprondé ku e hòmbu akí tabatin podernan supernatural pa invoká spiritunan bondadoso pa hasi bon. Por ehèmpel pa eliminá sufrimentu i doló, pa sanashon di malesanan inkurabel, pa klara misterionan ineksplikabel ku ta trese mala suèltu i desgrasia den bida di hende. Pero e tabatin tambe podernan pa invoká spiritunan perverso pa hasi maldat i daño na enemigunan mortal di su klientenan.
Durante un entrevista ekstenso m’a kont’é banda di mi problema di impotensia, tokante mi komplikashonnan i mi di malunan ku mi tabata pasando aden despues ku m’a kuminsá frei Shon Mi na serio i djis despues ku m’a sak’é na estado. Na dado momento m’a sinti kla kla kon m’a kuminsá bira madam, manera mi tabata yama Shon Mi su mama, su enemigu mortal. M’a splika François ku mi tabatin e fuerte sospecho ku tur mi desgrasianan tabata produkto di madam su mente maligno pa motibu di su odio funesto kontr’i mi persona.
El a pidimi trese, pa durante e seshon di spiritismo, algun sigá di un bon marka i tambe algun saku chikí di diferente sorto di sensia natural di kalidat fini. El a skirbi nan nòmber riba un pida papel pa mi pasa kumpra nan serka Dora, un bon konosí di dje aya na marshe nobo. “Ta bon pa bo sa, monsieur Bores, ku e bon almanan akí tambe tin nan “classe et bon goût”. Un ofrenda barata ta un ofensa pa nan”, di akuerdo ku François. 
Sigun un otro aklarashon di François esakinan ta regalonan simbóliko di gradisimentu. M’a komprondé bon bon di dje ku riba tereno spiritual tambe e regla universal “rien pour rien” ta konta. Pues si bo no duna, bo no ta haña.
Win mi brò, bon harmá ku mi kahita di Extra Señoritas Willem II, plus ku mi sakunan chikí di sándalo, canela, clavel, ginseng i mirra plùs ku basta un par di papel di shen bubu den mi potmòni, ata mi pará punta punt’i miedu dilanti dje hòmbu su port’i kas den un skuridat total na e ora kruel di un djaluna mardugá ku el a pidimi pa mi tei presis na ora: 2.30 am! E di ku mi ku hopi seriedat: “Monsieur Bores, tene presente ku pa 3 or en puntu mi ta start ku e ritual di invokashon pasobra esaki ta e ora ideal pa invoká un spiritu bondadoso manera esun ku bo mester pa baha bin yudabo ku bo problemanan. Mardugá grandi spiritunan sa bula sali fo’i nan mundu inmaterial pa baha bin drenta den nos mundu físiko, anto bin sinta bon mucha aki den mi salita humilde pa yuda mi klientenan ku kualke tròbel serio i kompliká ku ta tormentá nan estado emoshonal i físiko i kita nan gana di sigui biba.” Asina François a splikami zuiver den stail di un bon maestro di skol básiko.
Ku su santu pasenshi el a sigui splikami ku kada sorto di sensia tin su propiedat terapéutiko banda di otro benefisio pa nos kurpa i mente. Esnan ku el a pidimi trese ta na promé lugá afrodisiako. Nan tin tambe diferente otro propiedat ku ta di benefisio grandi pa nos. Tin di nan ku ta pa relahashon di nos mente i ta kita of aliviá doló’i kabes, falta di soño, depreshon, nèrvio, miedu i strès. Otronan ta pa purifiká un ambiente di kas òf di trabou ku ta kontaminá ku energia negativo. Tambe tin esnan mas konosí ku ta pa kore ku fuku i na su lugá duna nos de l’argent na abundansia, prosperidat, bon salú, legria, éksito, bon beis, harmonia, trankilidat, pas i felisidat. Por último tin esnan pa protekshon ku ta warda nos di tur malu i daño di enemigu, manera mal di wowo, envidia, rabia, odio, trabounan di bruha, vudu, santeria ets. 
Tokante nifikashon dje sigá ku su ròl simbóliko durante e seshon, el a splikami ku e mata ku su blachinan di tabako pa tradishon a wòrdu konsiderá, pa nos antepasadonan indjan di nos kontinente, komo sagrado i un regalo di nan diosnan. Ta despues spañónan a bin duna sigá e uso rekreativo i komersial ku nos konosé. Su huma ta duna nos e posibilidat pa konektá i komuniká ku mundu spiritual. Un brùg entre nan aya banda i nos aki banda. “Den e huma ku ta subi bai laira, ei nos petishonnan i nos orashonnan ta bai na nan. Despues ku nan kumpli ku nos, den e huma ta bai tambe nos respèt i gradisimentu na nan.
Tur esakinan François a kontami preparando mi pa ora e momento kulminante yega. Ami sintá su dilanti na un mesita nèt mei mei di un sala grandi ku muraya ku plafònt tur di ferf pretu, tapeit skur skur i ku djis un bela chikí sendé butá riba e mesita. Danki Dios ku e kamber tabatin èrko. Esei a hasi ku mi por a sintimi poko mas kómodo den un ambiente fresku. Patras dje kamber tabatin dos stul, unu den huki na man drechi i otro den huki na man robes. Dilanti di kada stul tabatin un mesita ku varios baki chikí pa kima e sensia i bou di kada stul tabatin un lampi di blèklait butá. “Monsieur Bores, e intenshon ta pa aki un djis mi invoká un spiritu bondadoso ku lo bin yudabo sali fo’i bo problemanan. E lo bin sinta komo tur bon alma riba e stul ku bo ta mira den huki na bo man drechi. Ta bon pa bo sa ku den mayoria di kaso e alma aki ta invisibel pa nos. Sinti so nos por sinti su presensia. Pero sa sosodé tambe den algun otro kaso ku nos por logra wak tòg, leu asina un imagen distorshoná dje kara i kurpa den un forma intermitente. Ku intermitente mi ke men ku loke nos wak ta manera bai bin i sende paga den e ambiente skur, sam sam ku e koló violet dje blèklait. Tambe ta bon pa bo sa ku e alma difuntu sintá riba e stul ei por ta di un hende deskonosí pa bo. Pero e por ta tambe di un hende konosí. Di un famia, un bon amigu òf un konosí ku ke yudabu, ku ke hasibu un bon. Mi ta bisabu tur esakinan pa bo ta alerta, prepará i sa bon kiko bo por spera. Pues kedabu kalmu, no interumpími niun ora so, no spanta anto mas importante, no pèrdè kòntrol. C’est bien monsieur Bores?”

Nada mas i nada ménos ku difuntu Kid Valdez

‘Tres or klabá “l’homme spirituel” a start ku su seremonia. Promé kos, el a lanta bai sende den e bakinan e sensia ku m’a trese i pega e blèklait den koriente. Despues ora el a bin sinta bèk el a sende un sigá i tanten ku e tabata sigui e huma su kurso ku hopi atenshon, e tabata slèk poko palabra repetitivo dòrná ku un melodia simpel. Hopi úniko, hopi misterioso! Mi ta sigur ku aki tabata trata di un sorto di litania pagano na patois. Te n’e momento ei mi tabata sintá riba un trankil ta studia e hòmbu su moveshonnan ku sumo atenshon.
Pero na un momento dado m’a ripará ku diripiente e èrko a kuminsá supla, su so, hopi mas fuerte. Hopi straño! E friu a rel mi kurpa. Despues poko sonido ineksplikabel p’ami a eliminá e silensio ku tabata reina den e sala. M’a sera wowo duru. M’a sinti e ora ei mi tras manera un hende kurpa grandi tabata lastra pia bayendo den direkshon dje stul na banda drechi. E sensashon di miedu ku m’a sinti di algu di otr’un mundu moviendo mi tras a buta e tiki kabeinan na mi kabes lanta para.
Ma sinti un kore kore bai bin den plafòn. Lo ta djaka, mi di den mi mes pa kalma poko. Djei m’a tende un batimentu duru i kontinuo riba un porta ku un bentana parti patras dje sala. Afó tabatin dos-tres kachó ta blaf yora mashá mahos mes. Anto pa kolmo di un minüt pa otro wer eifó a kambia kompletamente anto bira un ko’i spanta hende. Un bientu duru a kuminsá supla i mesora su tras un pal’i áwaseru a kuminsá bati e dak di zim riba nos kabes kasi pa bash’é limpi abou. Poko demoño di welek a kuminsá kai pegá pegá ku e hòmbu su kasita. Un situashon alarmante!
Mira’ki Win, e weleknan tabata lusa e sala di un forma impreshonante. Ko’i kore skonde, brò! Den tur e boroto paden ku pafó, mi por a skucha tambe leu asina, pa kaba di nèk tur asuntu, un yoramentu i un lamento sin fin manera di almanan na pena. Anto durante henter e drama makabro akí François tabata den un dimenshon deskonosí, den otr’un mundu, den un trans profundo, e so ku su so ku su letania patois. Niun dònder di tur loke mi tabata sinti, wak i skucha rondó di mi tabata stroba e hòmbu. Anto ami mei mei dje were were akí, un pániko inkontrolabel a poderá di mi i na dado momento mi tabata na punto di pidi François pa legumai henter e seremonia di spantu akí.
Skucha awor, ruman, den ki direkshon henter e invokashon di spiritu akí a bai resultá. Tur e ratu ei, mi tabatin mi wowonan snòk snòk será pero ora m’a tuma e kurashi di habri nan pa mi wak den ki debakel m’a hinka mi kurpa, mi bista a bai kai mesora riba un figura medio transparente ku tabata sintá riba e stul den huki patras. Tal sigun e hòmbu a splikami loke mi tabata wak no tabata un imagen stabil. E tabata bai bin i sende paga den e skuridat huntu ku e efekto dje blèklait, e lus dje weleknan i e flam dje bela. Pero keremi Win, sin gaña, na dado momento m’a shòk total i mi kurason a kuminsá bati lihé i deskontrolá ora m’a logra wak kla kla e kara di nada mas i nada ménos ku difuntu Kid Valdez, e bòksdó di nos bario. Bo ta kordé tòg, Win?
Awèl hermano, manera el a bira su kara den mi direkshon mi por a wak zuiver zuiver kon su wowonan a bòltu bira blanku blanku. El a keda wak mi stret den mi kara sin kita bista. Hòmbu, mi kurpa a kue un rel pisá! Un temblamentu krou a paralisá henter mi kurpa ku mi no por a logra lanta fo’i dje stul. Pero ora porfin m’a haña mi forsa bèk pa para firme riba mi pianan, un desishon m’a kore tuma i di bia m’a dal bai kuné. Move m’a move bai porta purá pa mi hala kita. M’a habri e porta, m’a bula sali i mesora su tras m’a klap e sera ku tur mi forsa. Un alivio grandi m’a sinti eifó. Atami awor ku spit di jèt direkshon pa misa bou dje pal’i áwaseru pisá ku no tabatin fin di stòp. Pero ni e áwaseru, ni e bientu fuerte, ni e bosnan ku welek a kitami di hui bai fo’i dje lugá mal plegá ei. Ora m’a yega dilanti dje misa m’a kore bai skonde bou di un pida dak den banda. Eibou poko poko m’a haña mi kalmu i mi rosea bèk. M’a para warda un ratu pa laga e awa mengua, te na momento ku François bou di su paraplu a reis diripente riba mi. Spantami bru! Mesora el a puntrami ku un kara mal será kiko a pasami, dikon m’a deskontrolá anto baha na katuna dje manera ei. 

E arkitekto satániko tras di Bores su desgrasia

Ya poko mas trankil, m’a tuma mi tempu pa konta François ku loke m’a wak sintá riba e stul patras tabata difuntu Kid Valdez, un boksdó bon konosí, much’i Marchena. M’a konté ku algun aña pasá polis a bin hañ’é mardugá grandi bentá abou den un hanchi solitario patras di bario den un plas di sanger ku un perforashon di bala na su kabes i un pida papel ku e mensahe “Valdez Traidor” di plak na su pechu. Kaya a laga sa e tempu ei ku aki tabata trata dje promé likidashon riba nos isla ehekutá dor di sikarionan kolombiano kontratá. Despues ku Valdez a gana bròns na weganan Panamericano y del Caribe den añanan 70, el a bin kai den un slùmp hundu i no a logra sali mas fo’i dje. Durante e tempu ei, el a kuminsá move den e negoshi ilegal di droga. Kaya di tambe ku na dado momento el a dal un stap masha robes i esei a kost’é karu. Tur kos a indiká ku el a buska mod’i rip off doñonan di droga. Kastigu p’e akto imperdonabel akí den organisashonnan di baho mundu ta pena di morto.
François a sigui skucha mi historia. Un par di dia promé ku su morto violento, el a bin dal den mi un anochi lat na un snèk serka band’i kas i manera el a spòt mi, el a ranka bin agresivo riba mi ta grita manera bestia di mondi butando asina un dede intimidante den mi kara. “T’abo t’e degasiado ku ta kana show off na grandi ku mi muhé den Otrobanda? Mi ta kibra bo K…. pabo!” Djei el a garami tene duru na mi krag anto konektá un raithuk devastador den mi band’i kara ku a mandami lona dirèkt. Ora m’a dònder abou, m’a dal mi kabes kontra e rant di un pida flur di beton i eibou m’a keda bentá sin por a move un spir. Nòkout fulminante den salida dje round inisial. Dos konosí di mi a yudami lanta i ora ku m’a bin bei poko, nan a kompañami pa kas ku asina un herida habrí ta sangra parti patras di mi kabes.
Algun dia despues ku a bin haña e hòmbu su kadaver bentá den skuridat aya patras, un ruman hòmber di dje a pasa kas pa informami ku e difuntu tabata buskami djis promé ku su dia fatal pa pidimi mashá despensa pa loke a sosodé na e snèk. A resultá ku henter e labatiba akí tabata e konsekuensha lamentabel di un kibokashon garafal ku e hòmbu a kometé kontra mi persona. El a bin tende ku t’ami t’esun ku nan a mira ta trep ku su muhé den kaya di Otrobanda. Kaba no t’ami! Ta Boeis, un ruman ku parsemi hopi. Regularmente hende tabata brua nos ku otro. Tabatin kasonan prèt, ko’i hari, pero tambe tabatin otronan fèrfelu manera esaki. Boeis tabata ratu ratu poko kuayòngu i ku tempu m’a bin sa ku e tabata asta menta mi nòmber ora nan gar’é ta hasi su muchachadanan. “No no no, n’ t’ami, ta Bores.” Asina e tabata bula pipa pa skapa su peyeho anto hinkami den problema.
Tur e ratu akí François a para skuchami ku atenshon i na final, promé ku hala kita, el a bisami lo siguiente: “Monsieur Bores, skucha bon loke mi ta bai bisabu. Despues ku b’a somentá, e alma na pena dje difuntu a komuniká ku mi i el a pidimi na mas ku un okashon i ku hopi insistensia pa lagabu sa ku a duele mashá den su kurason loke el a hasi ku bo e anochi ei na snèk i ku pa motibu ku el a bai for dje mundu akí sin bo pordon, su alma no por haña sosiegu. Pa drecha e inhustisia di marka mayó ku el a kometé kontra bo, e ke yudabu sali fo’i bo tròbelnan. Monsieur Bores, bai bo kas ku kalmu i sigui e difuntu su dos instrukshonnan ku el a laga atras. Unu, wak bou dje kama ku bo ta kompartí ku bo kasá. Loke tin eibou ta kontené e forsa destruktivo di bo trankilidat. Anto dos, hala kita fo’i dje kas ei mas pronto posibel i bai biba mas leu posibel fo’i bo kasá su mama, e arkitekto satániko di bo desgrasia. Por último, i esaki ta mi konseho n’abo, asina bo sinti ku bo dolónan ta tra’i lomba, bai e difuntu su graf, yam’é mashá mashá danki i dun’é na promé lugá bo pordon inkondishonal i na di dos lugá mustr’é ku hopi humildat bo rèspèt, bo atmirashon i bo rekonosementu pa su inmenso i balioso fabor. Ku bo noble i sinsero pordon e lo haña su pas eterno.
Et mon ami Bores, veuillez vous n’oublier pas mes honoraires.” Man a bai saku mesora, m’a dun’é su plaka i nos a keda asina. Kontentu i gradesido ku otro.’

papPapiamentu