30 di mei, un dia manera ningun otro
Djabièrnè mainta tempran, un 30 di mei, Nydia ta sali kas pa bai trabou ku bùs manera semper ta su kustumber. E ta kontentu ku ta djabièrnè, aunke ku radio ya kaba ta duna sierto notisia ku ta preokup’é. Tabata di spera. Den e añanan promé ya por a nota un atvertensia di peliger. E pueblo koló skur a ripará ku e pueblo koló kla tin mayoria benefisio i tambe e poblashon koló skur no tabata tin poder den gobièrnu. Loke a kousa e wèlga di trahadónan di Shell direktamente tabata e stagnashon di negosiashon ku sindikato pa un CAO nobo. E lucha pa mihó areglo sosial aki a eskalá di intensidat te awor ku el a yega na un nivel di rebeldia. Nydia a baha na Pòstkantor for di e bùs i el a purba di kita e problemanan aki fo’i su mente i el a kana bai su trabou. Por a nota si ku hopi hende tabata manera nèrvioso i tur kaminda e por a mira hende ta sigui notisia na radio.
E ofisina kaminda Nydia ta traha ta keda na Handelskade enfrente di e brùg di ponton i ta keda na di tres piso. Un pa un, su koleganan ta kana drenta i tur hende ta komentá di e susesonan ku ta pasando. Aparentemente e wèlguistanan a saka un hende koló kla na mal òrdu for di su pikòp i sende esaki na kandela. Polis a pidi asistensia di SKS. E malechornan a sakia edifisio di vários komersio i parse ku kos ta saliendo fo’i man. E wèlga tabata konsentrá promé na porta di isla na Rio Canario i p’esei Nydia no a preokupá masha ya ku segun é na Punda nan ta leu fo’i tur klase di bochincha.
Mayoria di negoshi i hende riba kaya tabata klabá na radio pero nó na e kantor kaminda Nydia ta traha. No tin masha tempu pa chiste òf hasi prèt i despues di tur e komentarionan tokante loke ta pasando, tur hende ta bai den nan kamber òf sinta na nan lèsenar pasobra ta trabou tin! Nydia meskos ku su koleganan tambe ta masha dediká na su trabou i mayoria biaha nan ta traha bou di hopi preshon pa kumpli ku e fecha límite. Nydia ta stima su trabou ku ta den esfera di òfshòr i akta legal pa kompanianan ku mayoria biaha ta keda pafó di Kòrsou. Aktanan mester ta kla na tempu i vários biaha e mester sinta huntu na mesa pa fungi komo testigu ora di firma akta. Tur kos ta bai riba papel seyá ke men e ta hasi su bèst pa no hasi ningun eror i pa tur kos kana debidamente.
“Problema!”. E direktor a kore sali for di su kamber ku kara tur preokupá. “Mi a kaba di risibí notisia ku kos a eskalá i e wèlguistanan a yega Punda. Tur hende mester sali i bai kas mas pronto posibel”. Nydia a bula lanta fo’i su stul tur spantá. E tin ku move lihé. Pero promé ku e sali for di e kantor e ta sòru pa kue tur papel importante i tur papel seyá i warda nan den seif. Tur hende ta papia den otro i prepará pa move mas lihé posibel.
Nydia ta piki su kartera i huntu ku su koleganan ta bòsha riba e trapi pa sali for di einan. Den su hansha pa e kuri baha for di e trapi, e ta trompeká i wanta na e reiling di palu. Danki Dios e no a bisti su sapatu spaik awe i riba djabièrnè usualmente e no sa bisti su bachi manera tur otro dia di siman tampoko. E ta tende zonido i gritamentu kaba. Su kurason ta bati te den su garganta i orea. Su mente ta yag pasobra e no sa kiko ta pasando i e ta kòrda ku e no tin transpòrt pa bai kas.
Por fin el a sali for di e edifisio. Tur su koleganan ta spat for di otro i kore bai. E ta disidí di sali for di Amstelstraat i drenta Heerenstraat pa purba yega Pòstkantor pa e por kue bus pa bai su kas.
Shòk i inkredibilidat ta ward’é den e kaya. E ke kore bai, pero su pianan ta manera paralisá. Ta manera ta den un pesadia e ta i e no por lanta for di soño. Su mente ta purba kapta kiko ta pasando pero e no por reakshoná. Sodó ta kore na su lomba i su kara i e ta tembla inkontrolabel. Ku su wowo di span e ta purba mira kiko ta pasando. Hende a bira mònster? Sin ningun bèrgwensa nan ta dal shokes di pakus kibra i kue tur kos ku nan por. Loke ta mas straño ta ku hopi hende na kareda yorando, pero otro hende ta aploudí ora nan ta sakia e tiendanan. Nan ta fuma i den un esfera di alegria i no ta importá nan ku hende ta wak nan òf nò.
Nan tabata hòrta kos for di tur shokes ku nan a topa den nan kaminda. El Globo, Spritzer & Fuhrman, i Casa Seibald ku ta Pakusnan renombrá, tur a bira víktima di e set pa destrukshon di e wèlguistanan.
Ta manera su wowo ta mira tur kos ta move poko poko su dilanti i su selebre no ke òf ta ninga di kapta tur kos ku ta pasando.
Direpente e ta mira huma ta sali for di tras di e edifisio di Alex i e no sa ta di unda esaki ta bini. E holó stinki di e huma ta kuminsá penetrá nanishi di Nydia i su pianan por move atrobe. E nubia den su kabes ta hala un banda pa traha lugá pa un sentimentu di wak kon pa skapa for di einan. E ta realisá tambe ku di ningun manera e ta bai logra pa haña un bùs pa hib’é kas i ta duel e ku e no a pidi un kolega un kabei boto.
E ta kore bai bèk den e mesun kaya for di kual el a sali i subi Handelskade. Su preokupashon mas grandi ta di sali bai mas leu posibel for di e kosnan horibel ku ta pasando den Punda.
E ta kuminsá move direkshon di Otrobanda. Su prometido Johny ta biba nèt banda di Westend i aunke ku einan tambe tin disturbio, lo e por keda sikiera na kas di Johny su mayornan te ora e haña un otro solushon.
Nydia ta kuminsá kore riba brùg i awa ta basha fo’i su wowo. E tin spantu den su kurpa i e ta ripará ku tur hende rònt di dje ta na kareda tambe.
“Nan a tira Papa, nan a tira Papa!” un hende muhé ta grita bou di yoramentu tanten e ta kore bai direkshon di Otrobanda. Nydia ta komprondé inmediatamente ku mester ta trata di Papa Godett ku ta un di e lidernan Sindikalista.
Ora e ta mei mei di brùg ta bai Otrobanda e ta mira Johny koriendo riba e otro banda di e brùg ta bini direkshon di Punda pa bin busk’é. Asina Johny mira Nydia e ta krusa e brùg pa alkans’é. Nydia ta sinti un alivio profundo ora e mira Johny pasobra e sa ku ya e no ta su so. Su tras Punda ta na kandela i su dilanti hopi disturbio na Otrobanda tambe.
Ora nan dos kore yega na kas di Johny su mayornan Nydia ta kolèps kontra di un muraya di e kas i ta buska rosea. Su boka ta seku i e ta tene su stoma pa evitá ku e ta arohá. Un ola di alivio ta kore den su kurpa. Porfin e por a stòp di kore.
Johny ta kuri bai den kushina pa buska un glas di awa pa Nydia.
“Tuma dushi, bebe awa pa baha e sustu. Bo ta mustra hopi nèrvioso.”
“Dushi, danki pa e glas di awa ” Nydia ta smail, kontentu ku el a stòp di tembla.
Johny ta brasa Nydia i purba kalm’e.
“Dushi, kalma bo, aki huntu ku mi bo ta seif sigur!”.
Poko, poko, Nydia ta kalma i awor e ta bira kurioso pa sa ta kiko ta pasando. E kas di Johny su mayornan ta hopi serka di loke ta awe Brionplein, i ku asombro nan ta mira hende pasa ku baul di outo habri yen di merkansia hòrta. Un hòmber ta pasa ku dos peluka di duars poné riba su kabes i den kada man un di e maletanan Samsonite ku Nydia masha dia ta peilu i namorá pa kumpra na Tauber. Tauber ta su pakus preferí i ora e komprondé ku na Tauber tambe nan a kibra pa pluma, el a sinti rabia. Pa kolmo no por a evitá ku promé ku 12’or di mèrdia tantu Tauber Building, parti di St. Martinus school, kas di Obispu i hotèl Americana na Otrobanda a keda sendé na kandela.
Nan ta purba di haña mas notisia na radio pa nan sa kiko ta pasando pero loke nan ta skucha na radio no ta nada alentador. Segun e notisianan e wèlguistanan a destruí Henderson Supermarket na Rio Canario i Fruteria Nobrega kaminda nan a hòrta bibida stèrki ku a pone nan pèrdè kabes i pèrdè tur kòntròl. Tambe nan a ataká e fábrika di Coca Cola i Texas Instruments na kaminda pa bai Punda.
Despues ku Papa Godett lider di trahadónan den Dòk a hasi e yamada pa marcha bai Fòrti, un grupo grandi di mas o ménos 4.000 trahadó, mayoria di nan koló skur , i simpatisante ku a djòin e grupo, a disidí di marcha bai Punda. Polis, SKS i brantwer a purba sin logra di para nan na Berg Ararat promé ku nan a yega Punda pero un yobida di piedra a kai riba nan. Pa kolmo e grupo aki a tira e shofùr mata di e trùk di brantwer ku a bin pa yuda e polisnan. Tabata un lucha feros ku a kosta bida di hende pero polis no por a evitá ku kosnan a sali kompletamente for di man. Despues ku Papa Godett a risibí bala na man di Polis un par di wèlguistanan mes a bai hiba Godett hospital pa e risibí tratamentu. Kos tabata hopi bruha i konfuso.
Nydia no ke tende nada mas i e ta disidí di hala leu for di e radio.
E ke bai su kas mas lihé posibel pa e sali for di e ambiente di huma i hende ku ta kana bai bin loko loko, buskando kos di hòrta. Danki Dios ku el a logra di laga su mama sa unda e ta i ku e ta seif pasobra tabata masha difísil logra hasi yamada di telefòn.
Johny ta logra fia outo di su ruman hòmber mayó pa hiba Nydia kas. Un aventura nobo pasobra nan no sa kiko nan lo por topa na kaminda di bai kas. E brùg nobo no tabata kla i mester a pasa rònt Schottegat pa por yega kas di Nydia su mama.
Na kaminda por a mira diferente outo di bòltu i kimá. Tambe nan por a mira e destrukshon na Henderson Supermarket na Rio Canario i Fruteria Nobrega. Henter kaminda di bai kas nan a keda skucha radio i a tende ku gobièrnu a pone un “toke de keda” ku ta nifiká ku entre 7or di anochi pa 6or di mainta no ta permití ningun hende pa sali riba kaya sin pèrmit speshal di mando polisial.
Nan a logra yega kas di Nydia sin nada otro digno di menshon.
E kas kaminda Nydia ta biba ta riba un seru i djaleu nan por mira e shelu di Punda tur pintá na kòrá i shinishi. Un situashon hopi tristu. Komo ya mitar di siete a bati kaba, Johny ta realisá ku di ningun manera e por kue kaminda pa bai bèk Otrobanda i pasa rònt Schottegat i yega kas promé ku 7or di anochi i e ta disidí di keda drumi i warda mainta pa e por bai su kas.
Su manisé Nydia ta sende tv i radio pa por skucha último notisia. Mainta tempran su ruman a sali kas bai buska korant i ta poko portrèt hopi fastioso el a mira. E resultado ta muchu mas tristu ke el a kere. Tres persona ku a pèrdè nan bida, 22 polis i 57 persona na sivil heridá. Despues di un par dia dia nan lo haña sa tambe ku tabata tin 322 detenshon i 43 negoshi i 10 otro edifisio ku a wòrdu kimá , 190 edifisio ku a haña hopi daño i tambe 30 vehíkulo ku a wòrdu destruí dor di kandela.
Nydia ta sinti un fèdrit hopi grandi i e ta paga televishon i radio. E no ke tende mas kos tristu i e no por komprondé kon yu di Kòrsou mes por a destruí su mes pais.
Johny ta despedí di tur hende pa e bai kas i wak kiko a sobra di su bario.
Nydia ta bai sinta pariba di kas pasobra e ke ta su so, pa e pensa riba tur e kosnan ku el a presensiá e dia promé. Kasi e no por kere pero korant ta mustra ku ta bèrdat.
E ta hala un rosea profundo. Su kabes ta serka di eksplotá i e tin doló di kabes pa falta di soño. E tin ku prosesá tur kos i aseptá ku nunka mas Kòrsou lo ta igual.
Ayera si tabata un dia manera ningun otro!
Ena Goede
